Op zoek naar de roots van Oom Guus

02 Februari 2011, Jakarta

Onze eerste dag in Jakarta gaan we op zoek naar de plek waar mijn oom Guus geboren is. Hij is op zijn 3e naar Nederland verhuisd. Hij heeft ons op het hart gedrukt dat ‘ie een luier voor ons heeft achtergelaten op de plek waar hij geboren is en dus gaan we op zoek. Jalan Sukabumi, de straat waar Guus in geboren is, ligt in een wijk ten zuiden van het centrum van Jakarta. Als je op de kaart van Jakarta kijkt, lijkt het midden in het centrum te liggen, wat niet zo gek is met een stad die 661 vierkante kilometer groot is. Jakarta telt 8,9 miljoen inwoners en dat merk je goed, het is overal ontzettend druk.

Allereerst nemen we een taxi naar het Kota treinstation. We rijden langs gigantische sloppenwijken, zo erg hebben we ze nog niet gezien. Als we bij het station uitstappen staan er tientallen militairen voor het station; het lijkt op een demonstratie. Ze kijken heel boos en demonstraties in dit soort landen kan je beter maar vermijden. Dat komt goed uit, want we willen eerst de omgeving een beetje bekijken voor we in de trein richting Jalan Sukabumi stappen.

We lopen eerst naar de wijk Glodok, het Chinatown van Jakarta. We moeten eerst pinnen. In Indonesië krijg je maar maximaal 125 euro per keer uit de automaat, ongeveer 1,5 miljoen Rupiah. Dat is niet zo gek want meer past er niet door de gleuf; dit zijn al 30 bankbiljetten. We pinnen drie keer en krijgen in totaal 90 biljetten van iets meer dan vier euro per stuk uit de automaat. We stoppen het maar weg, als men elke keer als ik mijn portemonnee open 90 biljetten zien, krijg je maar scheve gezichten. We lopen langs de weg richting Chinatown. Als er al stoepen zijn, staan deze meestal vol met eetstalletjes, kunstenaars, meubelmakers, noem maar op. Vlakbij Chinatown zien we een karretje vol met Cobra’s. Aaaah! Ik haat slangen. Je kan ze ongetwijfeld kopen, ik weet niet precies wat ze ermee doen. Ik zie wel medicijnenpotjes waar ‘kobra’op staat dus ik vermoed dat ze een helende werking hebben. We verdwalen een beetje in een aggenebbis winkelcentrumpje en komen dan op de Petak Sembilan Street Market terecht. Men verkoopt hier van alles. Groenten, vis, schelpjes die nog bewegen in de mand. Vogeltjes in veel te kleine kooitjes die je voor 8 cent kunt kopen. Ik overweeg de hele kooi met 200 vogeltjes te kopen maar zie er toch maar vanaf. De straat waarin de markt is heeft een groot open riool, wat ongelooflijk smerig is. Ook is er een grote vuilnisbelt. We zien een openbaar toilet wat vrijwel direct op het open riool uitkomt. Het is heet en de lucht is bijna ondraaglijk. Er staan overal eetkraampjes, maar ik denk eerder aan kotsen dan aan eten. Aan het eind van de straat is een Chinese tempel, de Jin De Yuan tempel, één van de belangrijkste tempels in Jakarta. Op het plein voor de tempel zitten een stuk of honderd mensen te zitten. Er is vooral veel rommel maar we zien ook mensen knikkeren, heel vaag. We nemen een kijkje in de tempel en voelen ons direct een stuk rustiger. Na onze reis door China en de talloze Chineze tempels die we de afgelopen maanden hebben bezocht, voelt het gek genoeg haast thuis. Dit is bekend, dit is rustig en vredig. We worden door een aardige meneer uitgenodigd naar binnen te lopen. Mensen bidden, het staat blauw van de wierook, een aangename afwisseling van de stank van buiten. Morgen is Chinees Nieuwjaar dus men bidt wat af. Wij lopen via de markt weer terug. De Lonely Planet noemt de markt een ‘assault on your senses’. Absoluut een understatement.

We lopen richting de wijk Kota. Het oude centrum van Batavia (het huidige Jakarta), wordt nu Kota genoemd. Het was ooit de hub van koloniaal Nederlands Indië, het is nu een gebied met veel vervallen gebouwen. Er is een masterplan om het gebied te pimpen, waardoor het volgens ons heel veel potentie zou kunnen krijgen. We lazen in een expat krantje dat er een paar jaar geleden veel geld voor is vrijgemaakt maar dat dat op miraculeuze wijze is verdwenen. Verbaast me niks. Wat er wel aardig uitziet is het Taman Fatahillah plein met een ‘Gouverneurskantoor’ wat vroeger het gemeentehuis was. Dit is wel opgeknapt en is nu een museum. Op het plein kan je fietsen huren waar je vreemd genoeg een nogal leip hoedje bij krijgt. Waarschijnlijk fietsten onze landgenoten zo 300 jaar geleden rond. Op het plein is het ‘Batavia Café, een art deco café in historische stijl. Een colaatje kost er twee euro maar we gaan er toch maar zitten. Ik moet plassen en Jakarta heeft duidelijk geen overschot aan schone openbare toiletten. We zitten er een tijdje, het is een grappig café, koelen af en kunnen dan weer verder.

We maken gauw nog even een foto van de laatste overgebleven Nederlandse ophaalbrug uit de 17e eeuw die in de wijk ligt. We gaan er dan ook direct weg, want het water onder de brug meurt echt heel erg en het is stikheet. We lopen terug naar het Kota Station waar de demonstratie ondertussen voorbij is. Voor 13 cent kopen we een ticket naar het Cikini Station, wat niet ver van Guus zijn geboorteplek af moet liggen. Omdat de trein pas over 20 minuten moet vertrekken kopen we ook vast het treinticket naar Yogyakarta voor a.s. vrijdag. Hierna lopen we naar de perrons. Volgens mij zegt de meneer dat onze trein op spoor 8 vertrekt maar daar zien we geen trein. We vragen het nog maar eens en een andere meneer zegt ‘spoor 11 of 12’. We gaan tussen de andere mensen en goederen op het perron staan en wachten. Er komen wel treinen binnen op spoor 11 en 12 maar als wij aan diverse mensen vragen of dit onze trein is en ons ticket laten zien, schudden ze hun hoofd en zeggen ze ‘economy’. Deze treinen hebben airco, da’s geen economy en ons ticket was 13 cent en dus reizen we economy. Dat geeft niet, maar ondertussen komen en gaan er treinen en is de vertrektijd allang verstreken. Daarnaast; hadden we geweten dat er voor onze economy trein nog drie andere treinen zouden vertrekken, dan had ik best het dubbele voor een kaartje willen betalen voor een sneller vertrek. Eindelijk komt daar een non-airco trein met open deuren aanrijden. Er hangen allemaal mensen uit. Terwijl zij eruit stappen, stappen wij erin. Er zitten wat mannetjes in te roken en het is er smerig maar ik zie twee plekjes dus die zijn voor ons. We gaan zitten. We vragen een mannetje of dit de goede trein is en hij lijkt ons te snappen en zegt dat het de juiste is. Ondertussen is de show begonnen. Tientallen mensen gaan buiten hun boekje om hun waren aan de man te brengen. Alles is te koop; drank, fruit, hapjes, rijst, aanstekers, mobiele telefoon hoesjes, kranten (‘media! media!’ roept de krantenman); je kan het zo gek niet verzinnen. Gelukkig voor ons is dit niet bepaald een toeristentrein en valt men ons niet lastig. Sommigen proberen het door ‘drink, sir?’ te zeggen maar een simpele ‘nee’ is voldoende om van ze af te komen.

Ondertussen is het over de 30 graden en stikbenauwd. De trein verroert zich niet. Er zijn wel wat starende mensen, maar die worden het na verloop van tijd zat, dus ook dat valt mee. Precies een uur nadat we het ticket kochten voor deze trein begint de trein langzaam te rijden. Met de deuren open rijden we het station uit en een verhoging op; we rijden boven de weg. Helemaal open air en helemaal niet veilig, maar daar zit helemaal niemand mee. Omdat de trein maar heel kort op de tussengelegen stations stopt moeten we goed in de gaten houden wanneer we eruit moeten. Als we klaar gaan staan bij de deur zegt een oplettende meneer dat het volgende station ons station, ‘Station Cikini’ is, erg vriendelijk. We springen uit de trein en komen er dan pas achter dat er ook mensen óp de trein zitten en kinderen achter de trein hangen. Dat hebben we nog nooit gezien!

Met behulp van Google Maps, de Lonely Planet en de Gouden Gids heeft Edwin de lokatie bepaald van Jalan Sukabumi en we lopen er direct naartoe. Het is een mooie, rustige straat waar gigantische villa’s in staan. Ongeveer halverwege is er een kruispunt (Jalan Menteng) waar het geboortehuis ooit vlakbij heeft moeten staan, aan het eind van de straat loopt een treinrails. Omdat we geen huisnummer hebben, kunnen we alleen maar gokken naar de exacte locatie van de geboorteplek. We vinden ook geen luier. Sterker nog, dit is de eerste keer dat we door een wijk lopen in Jakarta waar het niet naar luiers ruikt. En, er is een stoep! Er staan wel gigantische hekken om de villa’s. We eten kip met rijst bij een restaurantje aan het eind van de straat. Er komt een trein aan en hups, Ed is weg. De mensen zijn echt ontzettend vriendelijk. Na het eten lopen we nog een rondje door de straat, nemen veel foto’s van verschillende huizen zodat Guus misschien kan aanwijzen waar het geweest moet zijn. Het voelt wel heel gaaf om nu te hebben gezien waar de Indische ‘roots’ van onze familie vandaan komen!

Het is nog steeds snikheet en het is ondertussen bijna half vier. We nemen een TransJakarta bus terug naar het hotel. Jakarta heeft geen handig metrosysteem maar het TransJakarta bussysteem is minstens zo effciënt. Diverse stations zijn d.m.v. busbanen aan elkaar gelinkt en de bussen rijden standaardroute’s. De bussen zijn vol, maar hebben airco en zijn goedkoop.

Als we bij ons hotel aankomen duiken we in het zwembad en ontdekken we allemaal restaurantjes onder de appartementencomplexen die aan ons hotel gelinkt zijn. Hier eten we vanavond wat; we besluiten de deur niet meer uit te gaan. Ons hotel licht nogal geïsoleerd tussen allemaal snelwegen en we hebben geen zin meer om in een taxi te stappen. Vanuit onze kamer op de 25e verdieping hebben we een prachtig uitzicht over de stad. Omdat het morgen Chinees Nieuwjaar is zien we dat er op diverse plekken vuurwerk wordt afgestoken, soms wel op 6 à 7 verschillende plekken tegelijk. Omdat we vol uitzicht hebben over de stad is dit een heel gaaf gezicht en Edwin zit uren uit het raam te turen, rent heen- en weer door de kamer, verdwijnt naar het balkon, roept ‘oooh!’ en ‘wow!’ en is er zo vol van dat ik me vandaag niet kan concentreren en twee keer zo lang over mijn verslag doe :).Volgens de jongen achter de receptie heeft Jakarta heen grote festiviteiten voor het nieuwjaar; we nemen ons voor het nog eens goed te doen en er een keer voor naar China te reizen.

03 Februari 2011, Jakarta

GELUKKIG NIEUW CHINEES KONIJNENJAAR!

Volgens de Chinese telling is Edwin een konijn (ik ben een geit, hoe toepasselijk) dus het wordt zíjn jaar. Het begint al goed; we vonden gisteren in een winkeltje bij het hotel chocolade hagelslag en daarom zet Edwin vandaag bij het ontbijt voor het eerst in ruim vijf maanden zijn tanden in een boterham met hagelslag. Het is Indonesische hagelslag maar het smaakt naar Hollandse – een overblijfsel uit de koloniale tijd?

Na het ontbijt nemen we een taxi naar het centrum. Er is één betrouwbaar taxibedrijf in Jakarta, de ‘Blue Bird Group’ en er wordt afgeraden elke andere taxi te nemen. De auto’s zijn knalblauw maar er rijden natuurlijk ook heel veel ‘namaak’ Blue Birds rond. Als je instapt worden direct de deuren op slot gedaan. Het verkeer in Jakarta is echt idioot; iedereen rijdt maar wat en degene die het hardst duwt ‘wint’ en gaat voor. Bij elk stoplicht komen er mensen lang de auto’s die van alles verkopen, van speelgoed tot kranten en lijm. Ook zijn er veel bedelaars die voor het raam rondlummelen. Negeren en de andere kant opkijken is het beste wat je kan doen. Ik begrijp nu wel waarom iedereen hier geblindeerde ramen heeft.

We stappen in het centrum uit en lopen langs het voormalige ‘Witte Huis’, tegenwoordig het ministerie van Financiën en een goed onderhouden koloniaal gebouw uit 1809. We lopen door iets waarvan wij denken dat het een park is maar wat schijnbaar een plein moet voorstellen; Lapangan Banteng, vroeger beter bekend als het Waterloo Plein. Er liggen overal zwervers te slapen en hier en daar hangt er wat was te drogen. Op het midden van het plein staat een monument wat er neergezet is na de onafhankelijkheid van Indonesië. We lopen over het plein richting de katholieke kerk die achter het plein staat. Er staan grote hekken omheen, we kunnen er dus geen kijkje nemen. Geeft niet, want tegenover de kerk ligt de moderne Mesjid Istiqlal moskee, veel interessanter natuurlijk. We worden ontvangen door een Engelssprekende man die ons graag een rondleiding aanbiedt. Ik moet wel een ‘soepjurk’ aan (volgens Edwin) maar hoef geen hoofddoek om. Gelukkig maar want ik zweet me nu al helemaal kapot. We krijgen een interessante rondleiding. De moskee is echt enorm groot en kan 200.000 mensen ontvangen. Er is een apart zitgedeelte voor de mannen en de vrouwen. De moskee is gebouwd met veel symboliek, zo is de diameter van de koepel van de moskee 45 meter; het jaartal waarin Indonesië zich zelf onafhankelijk verklaarde. Er is ook nog iets met de maand en de dag maar dat ben ik vergeten vrees ik. De jongen die ons rondleidde vertelde trots dat er veel geloven zijn in Indonesië. Zo vertelde hij dat als er een belangrijke Christelijke feestdag is de mensen van de kerk gebruik mogen maken van het parkeerterrein van de moskee en andersom. Dat is toch hartstikke mooi?

Na een kleine donatie te hebben gedaan voor de rondleiding gingen we weer op pad. Onderweg werden we gestopt door een groepje studenten die ons van alles wilde vragen over ons, in het Engels. Een soort mini-interview voor school. Dat vonden wij prima en na veel gegiechel en het beantwoorden van vragen als ‘wat vind je het leukst aan Indonesië’ en ‘wat is je favoriete gerecht’ en de nodige foto’s liepen we richting Merdeka Square. Dit is een gigantisch plein in het centrum van Jakarta waar het ‘Nationaal Monument’ staat, een lelijke pilaar met op de top een grote gouden vlam. Je kan er ook in maar dat doen wij niet; het is een nationale feestdag vandaag en het is hartstikke druk. In plaats daarvan beantwoorden we nog wat vragen van een ander groepje studenten en nemen we foto’s. Ondanks dat de zon niet schijnt is het heel erg warm en benauwd. We lopen over het gigantische Merdeka Square, er zitten veel mensen onder de bomen en er lopen veel kindjes met vliegers. Er wordt regelmatig ‘sir! sir! how are you sir!’ geroepen en gezwaaid en gegiecheld. Hierna vervolgen we onze weg naar het meer ‘toeristische’ gedeelte van Jakarta, als je het zo kan noemen tenminste. We staan helemaal paf als we een Starbucks zien en gaan er even zitten om af te koelen. Er staat dikke bewaking voor de deur, zoals overal bij ‘moderne’ gebouwen in Jakarta. Nadat we genoeg afgekoeld zijn lopen we naar Jalan Jaksa, daar waar vroeger een bruisende backbacker scene was.De straat oogt vervallen en rustig maar we zien hier wel voor het eerst iets van tien westerlingen. Best bizar maar we hebben in heel Jakarta in de afgelopen twee dagen maar een stuk of vijf westerlingen gezien; een teken dat het geen populaire hotspot is. We gaan ergens zitten en eten wat. Hierna zijn we een beetje in dubio; wat te doen. Eigenlijk hebben we alles wat enigszins het bezoeken waard is in Jakarta wel gezien. We besluiten in een taxi te springen en naar het ‘Mangga Dua Plaza’ shoppingcentre te gaan. Dat is niet al te ver van ons hotel en staat bekend als dé plek om te gaan winkelen. Als we er binnen stappen moeten we er een beetje om lachen. De shoppingmall ziet er voor hier modern uit maar als je het vergelijkt met Thailand, Maleisië of Singapore dan zou dit de mall zijn die je terug zou vinden in Chinatown. Het is een hype maar tegelijkertijd is het een heel ouderwets ding. Het is overigens ook voor het eerst dat er ín een shoppingmall kinderen aan ons zitten en om geld bedelen. Dat hebben we op straat wel gezien, maar in een shoppingmall? Dat is de eerste keer.

Nu zijn we weer terug in ons hotel. Edwin staart uit het raam en lokaliseert alle plekken waar we de afgelopen dagen geweest zijn, de moskee, Merdeka Square, Kota treinstation, noem maar op. We hebben vanmiddag geprobeerd op een rijtje te zetten wat we van Jakarta vinden. Wij hebben twee hele leuke dagen in Jakarta gehad maar we weten niet of we Jakarta ook een leuke stad vinden. Plat gezegd is het gigantisch, vervuild, druk, benauwd en heeft het maar weinig interessante dingen te bieden. Heel veel beton en druk verkeer en geen groen. De armoede is heel duidelijk zichtbaar; sloppenwijken, zwervers, bedelaars. Rijendikke bewaking bij pinautomaten, hotels of enigszins westers uitziende gelegenheden. Toch denken we dat een bezoek aan Jakarta essentieel is als je Indonesië wilt leren kennen en we hadden het niet willen missen. Wat voor ons de stad maakt zijn de mensen. Echt iedereen is ontzettend vriendelijk. Volwassenen kijken nieuwsgierig en glimlachen vriendelijk als je langsloopt. Kinderen zwaaien, roepen naar je en willen op de foto. Iedereen die wij aanspreken probeert direct Engels te praten en is behulpzaam. Niemand wil wat van je en als ze al wat willen dan is één keer ‘nee’ genoeg. We zien bijna geen westerlingen wat wij heel bijzonder vinden in zo’n enorme stad. Het doet veel meer met ons dan een ontwikkelde stad als Singapore, waar eigenlijk alles normaal is en we geen uitdaging zien. Voor ons waren de afgelopen dagen dan ook een groot succes!

** Woord van de dag: Mushola, oftewel: moskee **